Pull Systems: Εφαρμογή J.I.T και η σημασία του Σταθερού Φορτίου

Ο προγραμματισμός απαιτήσεων υλικών βασίζεται αποκλειστικά στις προβλέψεις της ζήτησης και στο τελικό πρόγραμμα παραγωγής. 

Στα στατιστικά συστήματα οι δυσκολίες σχετίζονται με τον αξιόπιστο υπολογισμό των παραμέτρων των συστημάτων. Στην περίπτωση του M.R.P.(Μaterials Requirement Planning), οι προϋποθέσεις εφαρμογής του είναι δύσκολο να ικανοποιηθούν σε πολλά είδη επιχειρήσεων. Πολλές φορές ένα σύστημα M.R.P. αποτυγχάνει διότι προσπαθεί να επιτύχει πάρα πολλά, αγνοώντας την πραγματικότητα που διαμορφώνεται στην παραγωγή. Το M.R.P. είναι ένα σύστημα που διαπνέεται από φιλοσοφία συγκεντρωτισμού, επιδιώκει δηλαδή να προσδιορίσει με ακρίβεια τη δραστηριότητα κάθε κέντρου εργασίας κατά τη διάρκεια ενός χρονικού ορίζοντα προγραμματισμού, αλλά συγχρόνως απαιτεί από κάθε κέντρο εργασίας να λειτουργήσει σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έχει θέσει. Μια σημαντική απόκλιση από το πρόγραμμα σε κάποιο κέντρο εργασίας λόγω απρόβλεπτων παραγόντων δεν εντοπίζεται παρά μόνο όταν φθάσει η στιγμή αναθεώρησης του προγράμματος.

 

Το M.R.P. αποσκοπεί να υποστηρίξει το συγκεντρωτικό και πολύπλοκο σύστημα διαχείρισης που χαρακτηρίζει πολλές από τις μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Το σύστημα M.R.P. επιδιώκει την υλοποίηση ενός προγράμματος παραγωγής χωρίς να προσπαθεί να βοηθήσει τη θεραπεία προβλημάτων. Αν, για παράδειγμα, μια επιχείρηση παράγει κάποια προϊόντα σε μεγάλες παρτίδες λόγω υπερβολικού κόστους εκκίνησης ή λόγω προβλημάτων ποιότητας, το σύστημα M.R.P. χρησιμοποιεί τις ιστορικές πληροφορίες για τους χρόνους ανοχής, τις ποσότητες και τα επίπεδα αποθεμάτων ασφαλείας χωρίς να βοηθά στην ανίχνευση των προβλημάτων που καθορίζουν τις τιμές των ανωτέρω μεγεθών.

 

Η εντυπωσιακή άνοδος της Ιαπωνικής κατασκευαστικής βιομηχανίας κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '60 και εντεύθεν, οδήγησε πολλούς ερευνητές να αναζητήσουν τους λόγους και να προτείνουν λύσεις στις επιχειρήσεις της Δύσεως για την αντιμετώπιση του Ιαπωνικού ανταγωνισμού. Μια από τις περιοχές έρευνας ήταν και οι μέθοδοι προγραμματισμού και ελέγχου παραγωγής που εφαρμόζουν οι πιο προοδευτικές Ιαπωνικές βιομηχανίες.Το σύστημα προγραμματισμού των Ιαπωνικών επιχειρήσεων διαφέρει ριζικά από τα Δυτικά συστήματα διότι εξελίχθηκε μέσα στο ιδιαίτερο γεωπολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον αυτής της χώρας.

 

500-9-500x400Το Ιαπωνικό σύστημα προγραμματισμού με την ονομασία J.I.T. (Just In Time) αποσκοπεί στην παραγωγή και παράδοση τελικών προϊόντων ακριβώς τη στιγμή της πωλήσεως τους, ενδιάμεσων προϊόντων ακριβώς τη στιγμή της συναρμολόγησής τους σε τελικά προϊόντα και αγοραζόμενων υλικών ακριβώς τη στιγμή που μετατρέπονται σε ενδιάμεσα προϊόντα. Η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει μια συνεχή προσπάθεια από όλους τους εργαζομένους για ελαχιστοποίηση της «σπατάλης» και κατασκευή προϊόντων άριστων ποιοτικών προδιαγραφών από την πρώτη κιόλας στιγμή της παραγωγής τους.

 

Η ανάπτυξη του συστήματος J.I.Τ. μπορεί να αναζητηθεί στη στενότητα χώρου και την έλλειψη φυσικών πόρων που αντιμετωπίζουν οι βιομηχανίες της Ιαπωνίας. Λόγω των συνθηκών αυτών, η θεωρείται απαράδεκτη η ύπαρξη αποθεμάτων που καταλαμβάνουν πολύτιμο χώρο και δεσμεύουν πολύτιμα κεφάλαια άρα πρέπει να αποφεύγεται. Κατά συνέπεια κάθε εργαζόμενος πρέπει διαρκώς να αναζητά τα αίτια δημιουργίας αποθεμάτων και να επιδιώκει να τα θεραπεύσει.

 

Ανά πάσα στιγμή το μέσο απόθεμα για κάποιο υλικό υπολογίζεται από την έκφραση Typos 20.41, όπου Q* η οικονομική ποσότητα (μέγεθος παρτίδας) παραγωγής ή παραγγελίας, z ο συντελεστής εξυπηρέτησης και σL η διακύμανση της ζήτησης του υλικού κατά τη διάρκεια του χρόνου ανοχής L. Κατά το σύστημα J.I.T., η μείωση του Q* επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της μείωσης του κόστους παραγγελίας ή εκκίνησης της παραγωγής και η μείωση της διακύμανσης σL μέσω της αντιμετώπισης των αιτίων που την προκαλούν.

 

Στόχος του J.I.T. είναι Q* = 1. Ο στόχος αυτός προσεγγίζεται μέσω διαρκούς εκπαίδευσης, εφαρμογής ειδικών μεθόδων και χρήσης εργαλείων που μειώνουν το κόστος εκκίνησης της παραγωγής. Φυσικά, η μείωση του Q* έχει σαν συνέπεια και τη μείωση του σL εφόσον στην πράξη παρατηρείται ισχυρή συσχέτιση των μεγεθών αυτών. Εξ' άλλου, η μείωση μεταβολών της ζήτησης είναι σταθερός στόχος του J.I.T. που προκύπτει από τη μείωση των ποσοστών σκάρτων, από την καλύτερη συντήρηση των μηχανημάτων και από προσπάθειες για τη σταθεροποίηση του προγράμματος παραγωγής.

 

Η υλοποίηση του J.I.T.

 

Οι πολλαπλές επιδράσεις της παραγωγής J.I.T. περιγράφονται στο σχήμα 20.10. Η εφαρμογή του J.I.T. ξεκινά συνήθως από απόφαση της διοίκησης για τυποποίηση του σχεδιασμού της παραγωγής ώστε να μειωθούν τα αποθέματα και οι εργατικές ώρες. Η μείωση αυτή επιτρέπει στους εμπλεκόμενους στην παραγωγή να διαγνώσουν τα προβλήματα τα οποία προκαλούν τα αυξημένα αποθέματα. Έτσι, είναι δυνατόν μέσω ειδικών συσκευών και εργαλείων να μειωθεί το κόστος εκκίνησης της παραγωγής, οπότε μπορεί να μειωθεί και το μέγεθος των παρτίδων παραγωγής / παραγγελιών. Η μείωση του μεγέθους παρτίδας θα οδηγήσει σε μείωση του αριθμού των ελαττωματικών ή των άχρηστων προϊόντων οπότε προκύπτει περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων αλλά και ομαλότεροι ρυθμοί παραγωγής εφόσον σταδιακά εκλείπουν οι λόγοι που προκαλούν τις διακυμάνσεις. Όταν σταθεροποιηθεί η νέα κατάσταση, η διοίκηση μπορεί να δώσει εντολή για νέα ηθελημένη μείωση των αποθεμάτων οπότε η διαδικασία επαναλαμβάνεται.

 

 fjdhfui

 

Σχήμα 20.10: Διαδικασία υλοποίησης – τροχός εφαρμογής του J.I.T.

 

Οι επιπτώσεις παραγωγής J.I.T. είναι πολλαπλές. Το μικρό μέγεθος παρτίδας επιτρέπει στους εργαζόμενους να ανιχνεύσουν οι ίδιοι τα ελαττωματικά προϊόντα και να αισθάνονται πιο υπεύθυνοι για τις εργασίες που επιτελούν εφόσον καθίστανται πιο διακριτές οι αιτίες που προκαλούν τα ελαττωματικά προϊόντα. Στην ουσία αναλαμβάνουν οι ίδιοι την ποιοτική διακρίβωση, αντικαθιστώντας τους επόπτες ποιότητας. Συγχρόνως, αναλαμβάνουν τον προγραμματισμό της εργασίας τους και τη συντήρηση του εξοπλισμού που χρησιμοποιούν. Φυσικά, τα μειωμένα αποθέματα οδηγούν σε μείωση του χρόνου που δαπανάται για διαχείριση των υλικών.

 

Επίσης προκύπτει μείωση του έμμεσου κόστους εκκίνησης της παραγωγής, ενώ η παραγωγή μικρών παρτίδων προσδίδει ευελιξία στη επιχείρηση, ώστε να ανταποκρίνεται πιο εύκολα σε αλλαγές στο μίγμα των προϊόντων σύμφωνα με τις επιταγές της αγοράς. Τέλος, η μείωση των ενδιάμεσων αποθεμάτων οδηγεί σε μειώσεις του χρονικού κύκλου παραγωγής και των χρόνων παράδοσης των τελικών προϊόντων.

 

Η σημασία του σταθερού φορτίου

 

Το σύστημα J.I.T. απαιτεί σταθερότητα στην ροή του υλικού δια μέσου των φάσεων μετατροπής μέσα στη μονάδα παραγωγής διότι κατ' αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται καλύτερη ανταπόκριση στην αγορά των προϊόντων και καλύτερη αξιοποίηση των παραγωγικών πόρων. Στα παραδοσιακά συστήματα παραγωγής, η ζήτηση στις διαφορετικές φάσεις παρουσιάζει διακυμάνσεις, η περίοδος των οποίων αυξάνεται κατά την μετάβαση από την τελική συναρμολόγηση / αποστολή προς τη φάση της αγοράς πρώτων υλών. Συχνά, ο πελάτης αναλώνει το τελικό προϊόν σε ημερήσια βάση, οι παραδόσεις εκτελούνται σε εβδομαδιαία βάση, τα εξαρτήματα κατασκευάζονται σε μηνιαία βάση και οι αγορές πρώτων υλών σε τριμηνιαία βάση. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται κυρίως στη λογική των οικονομικών παρτίδων παραγωγής, στην ανάγκη ύπαρξης αποθεμάτων ασφαλείας και στην πίεση για μείωση των χρονικών κύκλων παραγωγής.

 

s01054.gifΑντίθετα, το J.I.T. επιδιώκει να επιτύχει ομαλή ροή υλικών, με σημείο εκκίνησης το μηνιαίο (ή εβδομαδιαίο) πρόγραμμα των τελικών προϊόντων της παραγωγής. Το μηνιαίο πρόγραμμα μετατρέπεται μετά από ανάλυση σε ημερήσιο, το οποίο δημιουργεί σταθερές ημερήσιες απαιτήσεις σε επίπεδο παραγωγής μερών του τελικού προϊόντος, εξαρτημάτων και παραδόσεων από προμηθευτές.

 

Έστω ότι μια επιχείρηση προσπαθεί να ανταποκριθεί σε μηνιαία ζήτηση 56.000 τελικών προϊόντων τριών τύπων (36.000 τύπου Α, 12.000 τύπου Β και 8.000 τύπου Γ). Η λογική των μεγάλων παρτίδων παραγωγής που απορρέει από τα υψηλά κόστη εκκίνησης της παραγωγικής διαδικασίας υπαγορεύει παραγωγή των προϊόντων τύπου Α, μετά την περάτωσή τους των προϊόντων τύπου Β και τέλος των προϊόντων τύπου Γ. Αν υποτεθεί ότι τα προϊόντα πωλούνται σε ημερήσια βάση, τότε είναι κατανοητό ότι οι μεγάλες παρτίδες μειώνουν το κόστος εκκίνησης, αυξάνουν όμως το απόθεμα (κάτι που προκύπτει και από τη λογική της εξίσωσης της οικονομικής ποσότητας παραγγελίας), ενώ δημιουργείται δυσαρμονία μεταξύ ρυθμών αναλώσεως των προϊόντων και ρυθμών παραγωγής. Σύμφωνα με την αρχή του J.I.T., τα προϊόντα πρέπει να παράγονται σε ρυθμούς ταυτόσημους με τους ρυθμούς της ανάλωσής τους. Αυτό σημαίνει ημερήσια παραγωγή 1.800 προϊόντων τύπου Α, 600 τύπου Β και 400 τύπου Γ. Είναι προφανής η επίπτωση αυτής της πολιτικής στη μείωση των αποθεμάτων. Επίσης, είναι φανερό ότι η πολιτική είναι εφικτή μόνο όταν επιτευχθεί δραστική μείωση των χρόνων και του κόστους εκκίνησης της παραγωγικής διαδικασίας. Με την εφαρμογή της πολιτικής αυτής σε όλες τις φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας μέχρι και την προμήθεια πρώτων υλών, παρέχεται ένας ισομερής και κατά το δυνατόν συνεχής φόρτος εργασίας σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

 

Οι συνέπειες του σταθερού φόρτου (που επιβάλει ίδιο μίγμα προϊόντων από ημέρα σε ημέρα) είναι πολλαπλά επωφελείς.

 

  • Βελτίωση της καμπύλης εμπειρίας
  • Ευελιξία στις αλλαγές μίγματος προϊόντος
  • Μικρότεροι χρόνοι παραγωγής
  • Βελτιώσεις στην ποιότητα προϊόντων

 

Πηγή: Διοίκηση Εφοδιασμού, Λάμπρος Λάιος, Πειραιάς 2010

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: