Παγκοσμιοποίηση Εφοδιασμού & Προμηθειών - Συνάλλαγμα και Πληρωμές

Η χάραξη επιχειρησιακής πολιτικής στα ζητήματα που σχετίζονται με πληρωμές σε ξένο νόμισμα εμπίπτει στις αρμοδιότητες του τμήματος οικονομικών υπηρεσιών.

Το τμήμα αυτό πρέπει να παρέχει, σε τακτά διαστήματα, οδηγίες στα στελέχη εφοδιασμού για την πληρωμή τιμολογίων σε ξένο νόμισμα.

 

Ανεξάρτητα από το χρησιμοποιούμενο νόμισμα, προκύπτουν ορισμένα θέματα. Σε κάθε συναλλαγή ανάμεσα σε επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν διαφορετικά νομίσματα εισάγεται ο κίνδυνος των συναλλαγματικών διακυμάνσεων. Για παράδειγμα, ένας αγοραστής στην Ελλάδα που επιμένει να κάνει συμβόλαια σε Ευρώ εξασφαλίζεται από τις διακυμάνσεις των ισοτιμιών, αλλά υφίσταται το συναλλαγματικό κίνδυνο, διότι ο «ξένος προμηθευτής» τον ενσωματώνει στην τιμή πώλησης. Έχουν δημοσιευθεί πολλές μελέτες για τον ενδεδειγμένο τρόπο διαπραγμάτευσης. Ένας τρόπος είναι η χρησιμοποίηση των προθεσμιακών αγορών συναλλάγματος. Τα στελέχη εφοδιασμού δύνανται να παρακολουθούν τις τιμές των ξένων νομισμάτων και να επιλέγουν την καλύτερη λύση ανάλογα με τη στρατηγική εφοδιασμού. Οι προμηθευτές προτιμούν να αμείβονται στο δικό τους νόμισμα (π.χ. στις ΗΠΑ σε δολάρια) αλλά υπάρχουν και άλλοι παράγοντες, όπως η προσφερόμενη τιμή και η σταθερότητά της που μπορεί να επηρεάσουν μια απόφαση.

 

Ορισμένοι προμηθευτές μπορεί να είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν έκπτωση ή περισσότερες μέρες πίστωσης, προκειμένου να πληρωθούν στο δικό τους νόμισμα. Από τη στιγμή που ο αγοραστής συμφωνεί να εξοφλήσει τις οφειλές του σε ξένο νόμισμα, δημιουργείται αυτόματα συναλλαγματικός κίνδυνος. Ας εξεταστεί, για παράδειγμα, η περίπτωση της ισοτιμιας Ευρώ/Δολαρίου. Έχοντας συμφωνήσει στην τιμή των 100$/τεμ για ένα αγαθό σε ένα συμβόλαιο, υπονοείται ότι θα καταβληθούν 76€/τεμ, αλλά κατά τη διάρκεια του συμβολαίου μπορεί να μας κοστίσει 90€ / τεμ, εξαιτίας της αλλαγής της συναλλαγματικής ισοτιμιας ανάμεσα στο Ευρώ και το Δολάριο. Είναι προτιμότερο για τους αγοραστές να συμφωνήσουν στην τιμή των 76€ (όχι σε τιμή ευρώ με πληρωμή σε δολάρια) κάτι που εξασφαλίζει ότι η τιμή θα παραμείνει 76€ μέχρι το τέλος του συμβολαίου. 

 


Παράδειγμα 7.3: Συναλλαγματικές ισοτιμίες

 

Η αλλαγή στην ισοτιμια μπορεί να δημιουργήσει τα εξής προβλήματα:

 

Περίπτωση 1η

Σε μια σύμβαση απαιτείται από τον προμηθευτή πληρωμή σε συνάλλαγμα. Η συναλλαγματική ισοτιμια αλλάζει κατά τη διάρκεια υλοποίησης της σύμβασης. Ας υποθέσουμε ότι ανατέθηκε σύμβαση στις ΗΠΑ ύψους 1εκ $. Η ισοτιμια ήταν 1€ = 1,3$, γεγονός που σημαίνει ότι το 1 ευρώ αγοράζει 1,3 δολάρια τη στιγμή που έγινε η σύναψη της σύμβασης. Αν αγνοήσουμε τους άλλους παράγοντες, το κόστος σε ευρώ για τον αγοραστή είναι:

 

$1.000.000/ 1,3$/€ = 769.230€

 

Ας υποθέσουμε ότι το ευρώ αποδυναμώνεται και ότι ένα ευρώ αγοράζει μόνο ένα δολάριο. Το κόστος της σύμβασης σε Ευρώ γίνεται:

$1.000.000/1$/Ευρώ= 1.000.000€

 

Δηλαδή, η τιμή σε ευρώ αυξήθηκε κατά 230.770€ (30% αύξηση). Ο Αμερικανός προμηθευτής βρίσκεται σε καλύτερη θέση εφόσον πληρώνεται σε δολάρια, ενώ ο Ευρωπαίος επιβαρύνεται με αύξηση 30% στο κόστος του αντικειμένου.

 

Περίπτωση 2η

Η συναλλαγματική ισοτιμια αλλάζει με το ευρώ να ενισχύεται έναντι του δολαρίου π.χ. 1€ = 2$. Το κόστος σε ευρώ για τον αγοραστή είναι:

$1.000.000/2$/€= 500.000€

 

Δηλαδή, ο Αμερικανός προμηθευτής δε βρίσκεται σε καλύτερη θέση, ενώ ο Ευρωπαίος αγοραστής ωφελείται από τη συναλλαγή διότι η τιμή του αντικειμένου μειώνεται κατά 269.230€ ή κατά 35% του κόστους του αντικειμένου στην αρχή της σύμβασης.


 

Σε περιπτώσεις όπου οι σχέσεις αγοραστή-προμηθευτή καθορίζουν πληρωμή σε ξένο νόμισμα, το τμήμα εφοδιασμού, σε συνεργασία με το τμήμα οικονομικών υπηρεσιών, πρέπει να αναλύσει το συναλλαγματικό κίνδυνο, ο οποίος εξετάζει τα ερωτήματα:

 

  • Ποια είναι η αξία του συμβολαίου και τι ποσά εκτίθενται σε κίνδυνο;
  • Ποια είναι η διάρκεια του συμβολαίου; Όσο μεγαλύτερη διάρκεια έχει το συμβόλαιο τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος.
  • Ποιοι είναι οι όροι πληρωμής; Ένα μεγάλο διάστημα πίστωσης επιτρέπει στον αγοραστή να εξοφλήσει στο χρονικό διάστημα στο οποίο η ισοτιμια είναι ευνοϊκή για τον ίδιο. Παρ' όλα αυτά, ένα μεγάλο διάστημα πίστωσης μπορεί να σημαίνει αύξηση της τιμής.

 

Μια καλή πρακτική για τις πληρωμές σε ξένο νόμισμα, είναι η διατήρηση τραπεζικού λογαριασμού σε ξένο νόμισμα. Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται η ομοιομορφία χρήσης νομίσματος για πωλήσεις ή για αγορές. Για παράδειγμα, εάν οι δραστηριότητες στις ΗΠΑ περιλαμβάνουν αγορές και πωλήσεις, είναι προτιμότερο να διατηρούμε λογαριασμό σε δολάρια στον οποίο εισπράττουμε τις πληρωμές από τις πωλήσεις σε δολάρια και εξοφλούμε τις αγορές σε δολάρια. Με αυτόν τον τρόπο δεν εκτίθενται σε συναλλαγματικό κίνδυνο οι πληρωμές των προμηθευτών. Ακόμα και αν η συναλλαγματική ισοτιμια παραμείνει αμετάβλητη, υπάρχει σημαντικό κόστος λόγω των προμηθειών των τραπεζών για την αγορά ξένου νομίσματος.

 

Όπως αναφέρθηκε, η εξόφληση των τιμολογίων με ευρώ διασφαλίζει τον αγοραστή από τις συναλλαγματικές διακυμάνσεις, πλην όμως οι προμηθευτές που αντιλαμβάνονται τους κινδύνους αυξάνουν το τίμημα προκειμένου να προφυλαχτούν. Άλλοι τρόποι αντιμετώπισης των συναλλαγματικών κινδύνων περιλαμβάνουν:

 

  • Προθεσμιακές αγορές συναλλάγματος - Περιλαμβάνουν την ταυτόχρονη αγορά και πώληση συναλλάγματος κατά το διάστημα που διενεργείται η προμήθεια από το εξωτερικό. Με αυτόν τον τρόπο, μια δυσμενής εξέλιξη στη συναλλαγματική ισοτιμια για τον αγοραστή στη σύμβαση αγοράς προϊόντων θα αντισταθμιστεί από την ευνοϊκή εξέλιξη στην τιμή του συναλλάγματος στη σύμβαση αγοράς συναλλάγματος. Στόχος της τεχνικής αυτής είναι η αντιμετώπιση του κινδύνου και όχι η κερδοσκοπία (βλέπε επίσης Κεφάλαιο 16).
  • Συμβατικές ρήτρες αναπροσαρμογής τιμών συναλλάγματος - Αμφότερα τα μέρη συμφωνούν να αποδεχθούν το τίμημα που προβλέπεται σε μια σύμβαση, εφόσον η ισοτιμια παραμείνει μέσα σε κάποια προκαθορισμένη ζώνη τιμών. Σε περίπτωση ισοτιμιών που ξεφεύγουν από τα συμφωνηθέντα όρια προβλέπεται επαναδιαπραγμάτευση της σύμβασης. Ανάλογα με τη διατύπωση της ρήτρας, η επαναδιαπραγμάτευση μπορεί να γίνει τις παραμονές της παράδοσης ή σε προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια ισχύος της σύμβασης.
  • Καταμερισμός των συναλλαγματικών κινδύνων - Τα δύο μέρη συμφωνούν να μοιραστούν εξίσου τις επιπτώσεις από την αλλαγή στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Η τεχνική δεν εξαλείφει τις τυχόν αρνητικές επιπτώσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, απλά τις ελαχιστοποιεί.
  • Αγορά από χώρες που «κλειδώνουν» το νόμισμά τους με ένα σταθερό νόμισμα - Υπάρχουν χώρες που διατηρούν σταθερή ή σχετικά σταθερή ισοτιμια με ένα νόμισμα. Για παράδειγμα, η Κίνα διατηρεί σταθερή ισοτιμια με το δολάριο. Εφόσον μια χώρα διατηρεί σταθερή ισοτιμια, οι συναλλαγές δεν εμπεριέχουν συναλλαγματικούς κινδύνους.
  • Μη αποτίμηση του κινδύνου - Ο αγοραστής ηθελημένα αγνοεί τους κινδύνους λόγω διακυμάνσεων των ισοτιμιών. Ενίοτε η δαπάνη των αγορών και οι χρόνοι παράδοσης είναι σύντομοι, οπότε είναι μικρές οι πιθανές αλλαγές στις ισοτιμίες. Επίσης, ο αγοραστής μπορεί να έχει λόγους να πιστεύει ότι η ισοτιμια θα παραμείνει σταθερή για αρκετό διάστημα, οπότε δέχεται την ανάληψη του κινδύνου.

 

Όροι πληρωμής

 

Από την πλευρά του εφοδιασμού προτιμάται η πραγματοποίηση της πληρωμής μετά από την παραλαβή και την επιθεώρηση των αγαθών. Στην περίπτωση προμηθειών από το εξωτερικό, προϋπόθεση για τη δέσμευση του προμηθευτή μπορεί να είναι η πληρωμή μιας προκαταβολής προκειμένου ο προμηθευτής να δεσμευθεί με έναρξη εργασιών. Στην περίπτωση αυτή, δεσμεύονται χρηματικοί πόροι για μεγαλύτερο διάστημα σε σχέση με τις συνεργασίες με τους τοπικούς προμηθευτές. Στις διεθνείς συναλλαγές, με τους όρους πληρωμής επιδιώκεται αφενός η ικανοποίηση της απαίτησης του προμηθευτή για την εξασφάλιση πληρωμής των προϊόντων που διαθέτει στον αγοραστή και αφετέρου η ικανοποίηση της απαίτησης του αγοραστή για κατά το δυνατόν καθυστέρηση της εκταμίευσης των ποσών στον προμηθευτή. Οι όροι μπορεί να ποικίλουν από περιπτώσεις που παρέχεται μεγάλη διασφάλιση των όρων πληρωμής (π.χ. ενέγγυες επιστολές ή επιστολές πίστωσης) μέχρι και περιπτώσεις με μηδαμινή διασφάλιση και μεγάλες παρατάσεις εξόφλησης που μπορεί να ανέρχονται σε αρκετούς μήνες μετά την παράδοση των αγαθών.

 
Επιστολές πίστωσης (ενέγγυες πιστώσεις)

Είναι ένας κοινός τρόπος πληρωμής στις διεθνείς συναλλαγές. Εκδίδονται από την τράπεζα του αγοραστή με συμπλήρωση ενός τυποποιημένου εντύπου. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τη στιγμή της έκδοσης της επιστολής αφαιρείται το σχετικό ποσό από το λογαριασμό της επιχείρησης του αγοραστή αν και η εκταμίευση του ποσού στον προμηθευτή διενεργείται μόνον όταν αυτός υποβάλλει στην τράπεζα αποδείξεις συμμόρφωσης με τις προϋποθέσεις της επιστολής. Οι προϋποθέσεις μπορεί να περιλαμβάνουν τιμολόγια, φορτωτικά έγγραφα, αποδεικτικά παραλαβής από το μεταφορέα, πιστοποιητικά από το διαμεταφορέα, πιστοποιητικά επιθεώρησης, πιστοποιητικά προέλευσης από προξένους ή επιμελητήρια κ.α. Να σημειωθεί ότι για την εκτέλεση των πιστώσεων απαιτούνται ορισμένα έγγραφα και όχι η φυσική παρουσία του εμπορεύματος. Πρόκειται για όρο πληρωμής ιδιαίτερα δυσμενή για τον αγοραστή, εφόσον όχι μόνον πληρώνει την αξία των εμπορευμάτων πριν από την παραλαβή τους αλλά επιβαρύνεται και με το χρηματοοικονομικό κόστος των δεσμευμένων χρημάτων για όσο χρονικό διάστημα μεσολαβεί μεταξύ της σύναψης της συμφωνίας και της φόρτωσης των εμπορευμάτων. Υπάρχει, όμως, η δυνατότητα ακύρωσης αυτής της συναλλαγής κατά τη διάρκεια του προαναφερόμενου χρονικού διαστήματος.

 

Beeldbank economy fx us eurozone japan china dollar euro yen 179576990

 

Υπάρχουν αρκετοί τύποι επιστολών πίστωσης, που παρέχουν διάφορα επίπεδα εξασφάλισης στους προμηθευτές. Ο πιο κοινός τύπος είναι η ανέκκλητη επιστολή πίστωσης, η οποία δε δύναται να τροποποιηθεί ούτε να αποσυρθεί μετά την έκδοσή της από την τράπεζα του αγοραστή. Ο όρος αυτός είναι ο δυσμενέστερος τύπος επιστολής επειδή μετά το άνοιγμά της δεν επιδέχεται ακύρωση. Στις περιπτώσεις αυτές, ο αγοραστής μπορεί να ζητήσει μια πρόσθετη ασφαλιστική δικλείδα, που είναι ο ποιοτικός έλεγχος του εμπορεύματος πριν από τη φόρτωσή του από κάποια ανεξάρτητη επιχείρηση. Ο έλεγχος αυτός πιστοποιείται με την έκδοση ενός πιστοποιητικού ποιοτικής επιθεώρησης (Certificate of Quality Inspection), το οποίο πρέπει να συνυποβάλλεται από τον προμηθευτή, ταυτόχρονα με τα υπόλοιπα φορτωτικά έγγραφα, στην τράπεζά του για να πληρωθεί.

 

Ένας άλλος τύπος είναι η επιστολή πίστωσης ετοιμότητας (standby letter of credit). Χρησιμοποιείται από την τράπεζα σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης (π.χ. για την πληρωμή ενός ανεξόφλητου τιμολογίου). Οι επιστολές αυτές εκδίδονται λόγω της επιμονής του προμηθευτή για τη διασφάλιση των πληρωμών και του αγοραστή, ο οποίος επιθυμεί παράταση των προθεσμιών εξόφλησης χωρίς υποχρέωση έκδοσης μεμονωμένης επιστολής πίστωσης με κάθε αποστολή. Για όσο διάστημα οι πληρωμές εκτελούνται κανονικά, η επιστολή δε χρειάζεται να ενεργοποιηθεί. Ο προμηθευτής την ενεργοποιεί μόνον όταν δεν πραγματοποιούνται οι πληρωμές εντός των προθεσμιών που έχουν συμφωνηθεί.

 

Τραπεζικές επιταγές

Οι τραπεζικές επιταγές είναι ένας τρόπος πληρωμής που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για άμεση ή μεταχρονολογημένη εξόφληση του προμηθευτή. Μπορούν επίσης, να χρησιμοποιηθούν ως κύρια μέθοδος πληρωμής ανεξάρτητα από την έκδοση επιστολών πίστωσης. Σε αντίθεση με τις κοινές επιταγές, οι τραπεζικές επιταγές μπορεί να καθορίζουν προϋποθέσεις πληρωμής. Για παράδειγμα, οι πιο κοινοί τύποι πληρωμών με τραπεζικές επιταγές προβλέπουν «πληρωμή με την εμφάνιση εγγράφων» ή «πληρωμή με την παραλαβή αγαθών». Με την πρώτη ο προμηθευτής αποστέλλει τα αγαθά και λαμβάνει σχετική απόδειξη από το μεταφορέα ότι ανέλαβε τον τίτλο των αγαθών. Η πληρωμή θα γίνει με την εμφάνιση της απόδειξης μεταφοράς του τίτλου. Με την «πληρωμή με την παραλαβή των αγαθών» η εξόφληση της τραπεζικής επιταγής προϋποθέτει ότι ο αγοραστής αποδέχεται τον τίτλο των αγαθών. Σύμφωνα με τους νόμους των μεταφορών, ο τίτλος των αγαθών μεταβιβάζεται στο μεταφορέα, όχι στον αγοραστή, μαζί με τα εμπορεύματα σαν εγγύηση για την καταβολή του καθορισμένου ναύλου για τη μεταφορά τους. Η πληρωμή εντός Χ ημερών από την έκδοση του τιμολογίου προϋποθέτει την παραλαβή των εμπορευμάτων και συνοδεύεται από δελτίο ποσοτικής και (πολλές φορές) ποιοτικής παραλαβής τους από τον παραλήπτη. Με αυτόν τον τρόπο, ο αγοραστής πληρώνει αφού πρώτα ελέγξει την ποσότητα και την ποιότητα του εμπορεύματος. Σε περίπτωση δε ελλειμματικής ή ελαττωματικής φόρτωσης, έχει τη δυνατότητα (μέσω της καθυστέρησης της εξόφλησης του τιμολογίου) να διεκδικήσει από τον προμηθευτή αποκατάσταση του προβλήματος. Η χρησιμοποίηση των ανωτέρω δύο τρόπων πληρωμής με τραπεζικές επιταγές δεν εξασφαλίζουν τον προμηθευτή όσο οι επιστολές πίστωσης, διότι ο τίτλος των εμπορευμάτων έχει μεταβιβαστεί σε τρίτο φορέα πριν από την εξόφληση των εμπορευμάτων από τον αγοραστή. Η τραπεζική επιταγή, σε αντίθεση με την επιστολή πίστωσης, δεν απαιτεί το αντίστοιχο ποσό να έχει κατατεθεί στην τράπεζα.

 

Πληρωμή με την εμφάνιση εγγράφων της αποστολής

Η πληρωμή της αξίας των ειδών γίνεται με την υποβολή στην τράπεζα του αγοραστή όλων των φορτωτικών εγγράφων που ο προμηθευτής αποστέλλει στη μεσολαβούσα τράπεζα, είτε απευθείας στον αγοραστή είτε μόλις ολοκληρώσει τη φόρτωση των ειδών. Συχνά, ο αγοραστής πληρώνει την αξία του εμπορεύματος πριν ακόμη αυτό φτάσει στην αποθήκη του.

 

Ανοικτός λογαριασμός

Συνήθως οι επιστολές πίστωσης χρησιμοποιούνται σε διεθνείς συναλλαγές. Η εξασφάλιση που προσφέρουν έχει ένα κόστος για τον αγοραστή, ο οποίος ανάλογα με την προμηθευτική του ισχύ μπορεί να επιδιώξει να το μεταβιβάσει στον προμηθευτή. Με τη καθιέρωση κλίματος εμπιστοσύνης που απορρέει από τις επαναλαμβανόμενες συναλλαγές, δε θεωρείται απαραίτητη η έκδοση επιστολών πίστωσης. Βέβαια, ο ευφυής προμηθευτής μπορεί να τις θεωρεί χρήσιμες διότι εξασφαλίζουν άμεση πληρωμή των τιμολογίων του. Παρόλα αυτά, από τη στιγμή που αποδεικνύεται στην πράξη η πιστοληπτική ικανότητα του αγοραστή και η απόδοσή του στις πληρωμές, δεν είναι απαραίτητη η έκδοση επιστολών πίστωσης. Στις διεθνείς συναλλαγές, δεν είναι εύκολα αποδεκτός ο τρόπος πληρωμής με βάση ανοικτό λογαριασμό που εφαρμόζεται σε εσωτερικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων μιας χώρας. Αντίθετα, η μεταφορά ποσών μέσω τραπεζικών λογαριασμών (wire transfer) αποτελεί εύκολο και γρήγορο τρόπο πληρωμής αγαθών χωρίς τις δεσμεύσεις των επιστολών πίστωσης και των τραπεζικών επιταγών.

 

Πηγή: Διοίκηση Εφοδιασμού, Λάμπρος Λάιος, Πειραιάς 2010

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία:

CSM-300x250-v2

Γράφουν οι

Newsletter Signup

Εγγραφείτε στο newsletter μας για να λαμβάνετε τα νέα και τις ενημερώσεις μας.