Παγκοσμιοποίηση των Πηγών Προμήθειας - Ανατολική Ευρώπη & Κίνα

Για τα στελέχη εφοδιασμού παρουσιάζονται σημαντικές ευκαιρίες συνεργασιών με προμηθευτές της Ανατολικής Ευρώπης. 

Ως «Ανατολική Ευρώπη» χαρακτηρίζεται η ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, στην οποία περιλαμβάνονται οι χώρες της Λευκορωσίας, Ουκρανίας, Ουγγαρίας, Πολωνίας, Σλοβακίας, Τσεχίας, Μολδαβίας και Ρωσίας καθώς και οι χώρες των Βαλκανίων (εκτός της Ελλάδας).

 

Οι χώρες αυτές παρουσιάζουν μεγάλες διαφοροποιήσεις ως προς το βαθμό οικονομικής ωριμότητας και αναπτυξιακής δυναμικής τους. Αρκετές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν ενταχθεί στους κόλπους της ΕΕ. Από απόψεως πνευματικής καλλιέργειας και νοοτροπίας, διαφέρουν σε μικρότερο βαθμό με τον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο σε σχέση με άλλες περιοχές χαμηλού κόστους. Οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης είναι πολύ μεγαλύτεροι από τους αντίστοιχους των χωρών της Δυτικής Ευρώπης, ενώ, σύμφωνα με ειδικούς αναλυτές, οι χώρες αυτές αναπτύσσονται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς, εξαιτίας κυρίως της δυνατότητάς τους να αντιγράφουν τεχνολογίες από τις αναπτυγμένες χώρες, με αποτέλεσμα να βελτιώνουν σημαντικά την παραγωγικότητά τους.

 

Σε σχέση με την «υπερθέρμανση» που υφίσταται η οικονομια της Κίνας και των άλλων χωρών της Ασίας, η Ανατολική Ευρώπη διαθέτει μεγαλύτερη εμπειρία και παραγωγική δυναμικότητα καθώς επίσης και πιο προηγμένο τεχνολογικά επίπεδο. Παρόλα αυτά, τα στελέχη εφοδιασμού οφείλουν να παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς τις όποιες εξελίξεις συντελούνται στις οικονομικές συνθήκες της κάθε χώρας.

 

Η είσοδος δέκα χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στην ευρωπαϊκή οικογένεια είχε ως αποτέλεσμα την εισαγωγή οικονομικών μεταρρυθμίσεων προκειμένου να ικανοποιηθούν τα κριτήρια προσχώρησης. Μετά όμως την είσοδό τους στην ΕΕ, οι χώρες αυτές, για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους, δεν προχώρησαν στις δομικές ανακατατάξεις που ήταν απαραίτητες για τη βιώσιμη ανάπτυξή τους. Παρά τα υφιστάμενα προβλήματα, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που είναι μέλη της ΕΕ είναι σαφώς προσανατολισμένες προς την οικονομια της αγοράς, οι πολυεθνικές δε επιχειρήσεις επενδύουν σε ποικίλους κλάδους της βιομηχανίας. Για παράδειγμα,

 

  • Ο κλάδος των αυτοκινήτων έχει σημαντική παρουσία σε Σλοβακία, Τσεχία και Πολωνία.
  • Η Ουγγαρία φιλοξενεί πολλές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις ηλεκτρικές κατασκευές και στην παραγωγή εξοπλισμού τηλεπικοινωνιών.
  • Η Ρουμανία και η Βουλγαρία διαθέτουν επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας (π.χ. ενδύματα, υποδήματα και προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας).

 

Αν και το κόστος εργασίας είναι υψηλότερο σε σύγκριση με αυτό των Ασιατικών χωρών, η συνεργασία με τις βιομηχανίες αυτοκινήτων της Δυτικής Ευρώπης συνεχίζεται λόγω χαμηλού κόστους ενδοκοινοτικής μεταφοράς και δυνατοτήτων εφαρμογής συστημάτων J.I.T. που οφείλονται στους σύντομους χρόνους παράδοσης. Η άσκηση πίεσης από την Κίνα στην Ευρώπη για αγαθά εντάσεως εργασίας είναι μεγάλη και αντιμετωπίζεται μόνο με τη μετατόπιση των βιομηχανιών στην παραγωγή αγαθών με μεγάλη προστιθέμενη αξία. Οι κυριότεροι ανασταλτικοί παράγοντες, που εντοπίζονται στις χώρες αυτές και επιβραδύνουν τη βιώσιμη ανάπτυξή τους είναι:

 

Εργατικό Δυναμικό
Αν και ο κομουνισμός παρείχε υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, απομάκρυνε το εργατικό δυναμικό από τις αρχές και τις ανάγκες μιας ανοικτής οικονομίας. Η επάρκεια σε τεχνικά και επιστημονικά επαγγέλματα είναι μεγάλη, ωστόσο διαπιστώνονται ελλείψεις σε στελέχη με ικανότητες άσκησης αποτελεσματικής διοίκησης. Επίσης, η μετανάστευση εξειδικευμένων ατόμων σε δυτικές χώρες συνιστά έναν επιπλέον παράγοντα, που προκαλεί ελλείψεις εργατικού δυναμικού και αυξήσεις στις αποδοχές των παραπάνω χωρών.

 

Φορολογία- Ασφαλιστικές Εισφορές
Σε ορισμένες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης ισχύουν υψηλές ασφαλιστικές εισφορές για τους εργαζόμενους, οι οποίες όμως αντισταθμίζονται συνήθως από μια σχετικά χαμηλή φορολόγηση των εισοδημάτων των επιχειρήσεων. Είναι δε ενδεχόμενο το σωρευτικό κόστος των υποχρεώσεων αυτών (φορολογικών και ασφαλιστικών) να καταλήγει να είναι υψηλότερο από το μέσο αντίστοιχο της Δυτικής Ευρώπης.

 

Προστασία Πνευματικών Δικαιωμάτων
Θεωρητικά, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που ανήκουν στην ΕΕ έχουν μεριμνήσει, ως όφειλαν, για την ενσωμάτωση στην εθνική έννομη τάξη της κοινοτικής νομοθεσίας περί προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας. Παρόλα αυτά, η ύπαρξη του σχετικού νομοθετικού πλαισίου δεν έχει αποτελέσει μέχρι σήμερα ισχυρό εχέγγυο για την προστασία των εν λόγω δικαιωμάτων, γεγονός που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην αδυναμία της εκεί δημόσιας διοίκησης και των μηχανισμών αστυνόμευσης να εξαλείψουν τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα.

 

Υποδομές
Γενικά οι υποδομές για τη μεταφορά αγαθών στην Ανατολική Ευρώπη είναι παλαιές, αναπτύσσονται όμως με ταχύτητα μέσω προγραμμάτων στήριξης. Σε ορισμένες χώρες το δικτυακό περιβάλλον έχει ήδη υποστεί αξιόλογη βελτίωση (Ουγγαρία, Τσεχία, Πολωνία). Διακηρυγμένος στόχος της ΕΕ είναι η ολοκλήρωση και ενοποίηση του συνόλου των υποδομών που αφορούν μεταφορές, τηλεπικοινωνίες και ενέργειες, η δε επίτευξή τους εξαρτάται άμεσα από τον εκσυγχρονισμό των οικονομιών και των πολιτικών συστημάτων των χωρών της περιοχής.

 

Sxhma 7.3 Analysh SWOT phgwn efodiasmoy Anatolikhs Evrwphs 

 

Σχήμα 7.3: Ανάλυση SWOT πηγών εφοδιασμού Ανατολικής Ευρώπης

 

Για την ΕΕ η Κίνα είναι η μεγαλύτερη πηγή εφοδιασμού μεταξύ των χωρών χαμηλού κόστους. Η Κίνα άνοιξε τις πύλες της στις διεθνείς αγορές πριν από τρεις περίπου δεκαετίες με τη μεταρρύθμιση του Deng. Η εικόνα που έδειχνε μέχρι τότε στον εξωτερικό κόσμο ήταν αυτή της φτωχής, οπισθοδρομικής χώρας που εξήγαγε προϊόντα χαμηλής ποιότητας. Σήμερα η Κίνα αναφέρεται σε καθημερινή βάση από τα στελέχη εφοδιασμού μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων.

 

Το ακαθάριστο ετήσιο εισόδημά της από 1 τρισεκατομμύριο Yuan το 1986 ξεπέρασε τα 31 τρισεκατομμύρια Yuan το 2008. Η μαζική αστικοποίηση που συντελέστηκε κατά τη χρονική αυτή περίοδο αύξησε τον πληθυσμό των πόλεων, με αποτέλεσμα σαράντα από αυτές να έχουν πληθυσμό άνω του 1 εκατομμυρίου κατοίκων. Σε μεγάλες πόλεις, όπως η Shanghai και το Guangzhou, το κατά κεφαλήν εισόδημα υπερβαίνει τα 10.000$, ενώ σε μικρότερες πόλεις όπως η Maan Shan ανέρχεται σε 4.000$. Η Κίνα έχει αναδειχθεί ως ένας παγκόσμιος κόμβος παραγωγής αγαθών σε χαμηλό κόστος. Οι υποδομές συνεχώς βελτιώνονται, η ισοτιμια του νομίσματός της διατηρείται σε ευνοϊκά επίπεδα σε σχέση με τα νομίσματα των χωρών της Δύσης και ο τοπικός πληθυσμός αποδέχεται τους ξένους και τις εισαγόμενες μεθόδους παραγωγής. Σύμφωνα με τον Welsh (2005) «η αυξανόμενη ευημερία έχει θετική επίδραση στην αυτοπεποίθηση των Κινέζων.

 

ChineseFactoryWorkers 10Ωστόσο η Κίνα διαθέτει πολύ περισσότερα: μια τεράστια δεξαμενή ανθρώπων που εργάζεται σκληρά και με ολοένα αυξανόμενο αριθμό καλά καταρτισμένων μηχανικών. Επιπλέον, υπάρχει και το θέμα της εργασιακής ηθικής που μπορεί να είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα. Η επιχειρηματικότητα και ο ανταγωνισμός έχουν ζυμωθεί με την κινεζική κουλτούρα». Με εργατική δύναμη 760 εκατ. ανθρώπων και με κατά κεφαλήν εισόδημα μόνο 5.600$, υπάρχει μεγάλη επάρκεια σε εργατικό δυναμικό χαμηλού κόστους. Το κόστος ανά ώρα εργασίας είναι χαμηλότερο του 1$, ενώ εκτιμάται ότι η μεγάλη αυτή διαφορά σε σύγκριση με το αντίστοιχο κόστος των δυτικών χωρών θα διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.

 

Οπωσδήποτε, με τη γρήγορη ανάπτυξη της Κίνας ανέκυψε πλήθος προβλημάτων. Η κυβέρνηση προσπαθεί να απορροφήσει έναν τεράστιο όγκο εργαζομένων που απολύονται από τις δημόσιες επιχειρήσεις, τους εσωτερικούς μετανάστες και τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας. Συγχρόνως, καλείται να θέσει υπό έλεγχο τα εκτεταμένα φαινόμενα διαφθοράς και την ολοένα αυξανόμενη διάπραξη οικονομικών εγκλημάτων. Υπάρχει, επίσης, ένας πολυάριθμος αγροτικός πληθυσμός, ανερχόμενος σε 150 εκατ. περίπου, ο οποίος μετακινείται μεταξύ των πόλεων και της υπαίθρου και απασχολείται σε κακοπληρωμένες εργασίες μερικής απασχόλησης. Ο εργατικός πληθυσμός της Κίνας γηράσκει ταχέως λόγω της κυβερνητικής πολιτικής του ενός παιδιού, ο δε ανδρικός πληθυσμός είναι κατά 15% μεγαλύτερος του γυναικείου. Τα προβλήματα με τη ρύπανση του περιβάλλοντος είναι σημαντικά, κυρίως ως προς τον αέρα, το νερό και τη διάβρωση του εδάφους. Με τη συμμετοχή της Κίνας στους διεθνείς Οργανισμούς ενισχύεται η ικανότητά της να διατηρεί υψηλή ανάπτυξη, ωστόσο εξασκούνται έντονες πιέσεις για τη μείωση του μεγάλου κρατικού παρεμβατισμού. Οι ξένες επενδύσεις παραμένουν σε υψηλά επίπεδα συνεισφέροντας σημαντικά στην οικονομική της άνοδο. Στα αρνητικά στοιχεία της Κίνας καταγράφονται οι ελλείψεις σε ενέργεια και πρώτες ύλες (π.χ. μεταλλεύματα χαλκού και οπτάνθρακας), οι ανισορροπίες του εμπορικού ισοζυγίου, ο πληθωρισμός, η ανεπαρκής προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, ο υπερδανεισμός με ασύμφορους όρους και οι νομισματικές ισοτιμίες.

 

Τα στελέχη εφοδιασμού αντιμετωπίζουν μοναδικές προκλήσεις κατά την προμήθεια αγαθών από το ευμετάβλητο και ανώριμο περιβάλλον εφοδιασμού που προσφέρει η Κίνα. Η αδιαφάνεια της αγοράς εφοδιασμού είναι μεγάλη, η νομική προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων σχεδόν ανύπαρκτη, χωρίς να παραβλέπεται και η αδυναμία των τοπικών προμηθευτών να τηρήσουν υψηλές απαιτήσεις ποιότητας σε συνεχή βάση. Επίσης, η κινεζική αγορά εφοδιασμού παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία.

 

Λόγω των διαφορετικών φάσεων περιφερειακής ανάπτυξης της χώρας, ποικίλουν τα επίπεδα μισθών στις διαφορετικές περιφέρειες. Για παράδειγμα, οι μισθοί των βιομηχανικών εργατών κυμαίνονται από 1000$ ανά έτος σε αγροτικές περιοχές, σε 2400$ στο Πεκίνο και τη Σαγκάη. Η κατανομή της βιομηχανίας στην Κίνα φαίνεται στο σχήμα 7.4. Είναι φανερό ότι κάθε περιοχή, λόγω ιδιαιτεροτήτων, πρέπει να εξετάζεται χωριστά.

 

ΣΧΗΜΑ 74 

 

Σχήμα 7.4: Γεωγραφική κατανομή βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην Κίνα

 

Υπάρχουν εξαιρετικοί προμηθευτές για μια πληθώρα αγοραζόμενων ειδών. Λόγω όμως της ελλιπούς εξοικείωσης των τοπικών μονάδων με τις ορθές πρακτικές παραγωγής και της αδιαφάνειας που επικρατεί γενικά στην κινεζική αγορά, απαιτείται σημαντική προσπάθεια από τις αγοράστριες επιχειρήσεις.

 

Τα προϊόντα και τα εξαρτήματα από Κινέζους προμηθευτές πρέπει να αξιολογούνται, ως προς την καταλληλότητα προμήθειας. Είναι προφανές ότι τα πλέον κατάλληλα είδη είναι αυτά, των οποίων η παραγωγή απαιτεί μεγάλο αριθμό εργατοωρών και η μεταφορά τους είναι σχετικά φθηνή. Κατά συνέπεια, οι οικονομίες εξανεμίζονται, όταν μειώνεται ο αριθμός εργατοωρών και αυξάνεται το κόστος μεταφοράς. Μπορεί, επίσης, να απαιτηθεί και ανασχεδιασμός της συσκευασίας.

 

thumbΣτην Κίνα, ο θεσμός των πνευματικών δικαιωμάτων και η προστασία της τεχνογνωσίας και των ευρεσιτεχνιών δεν έχει την ίδια βαρύνουσα σημασία με αυτήν που έχει στις δυτικές χώρες. Είναι σύνηθες φαινόμενο οι προμηθευτές να μετατρέπονται σε ανταγωνιστές των δυτικών πελατών τους, πράγμα το οποίο αναδεικνύει την ανάγκη οι συμβάσεις που καταρτίζονται να είναι σαφείς, πλήρεις και νομικά κατοχυρωμένες. Τα μεγαλύτερα προβλήματα κατά τη συνεργασία με Κινέζους προμηθευτές ανακύπτουν, όταν δεν έχουν καταγραφεί πλήρως οι προδιαγραφές των προϊόντων και οι απαιτήσεις ποιότητας. Δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη η από μέρους τους κατανόηση των συνηθισμένων για τις χώρες της Δύσης προτύπων ποιότητας και απόδοσης. Για το λόγο αυτό, κάθε στοιχείο της συμφωνίας, όπως κατάλογοι υλικών με διαστάσεις και προδιαγραφές υλικών, κριτήρια εμφάνισης και κατασκευής, πρότυπα απόδοσης και συσκευασίας πρέπει να περιγράφονται με ακρίβεια, τα δε δείγματα που αποστέλλονται στους προμηθευτές να είναι πλήρως ελεγμένα, ενώ θα πρέπει να τους χορηγούνται μηχανολογικά σχέδια ακόμη και για τα πιο απλά προϊόντα.

 

Ακολούθως, επισημαίνονται ορισμένα σημεία, στα οποία θα πρέπει να εστιάσουν την προσοχή τους τα στελέχη εφοδιασμού:

 

  • Μετά τον εντοπισμό ενός δυνητικού προμηθευτή, ενδείκνυται η διεξαγωγή επιτόπιας τεχνικοοικονομικής και νομικής επιθεώρησης από ειδική ομάδα στελεχών του αγοραστή ή από ανεξάρτητους επιθεωρητές.
  • Οι αιτήσεις για τη διαβίβαση επιπρόσθετων πληροφοριών προς τους προμηθευτές έπονται απαραιτήτως της επιθεώρησης.
  • Επειδή κανένα μέτρο πρόληψης δεν είναι απόλυτα ασφαλές, όταν τίθενται θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ο αριθμός των συνεργαζόμενων προμηθευτών πρέπει να είναι ο ελάχιστος δυνατός.
  • Τα στελέχη εφοδιασμού, προκειμένου να προχωρήσουν σε συνεργασία με τους προμηθευτές, πρέπει να υπολογίσουν το ολικό κόστος ιδιοκτησίας και να καταρτίσουν προγράμματα έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση περιπτώσεων νομισματικών διακυμάνσεων, καθυστερήσεων στις αποστολές, προβλημάτων ποιότητας και άλλων.
  • Είναι απαραίτητο να αναπτύσσονται προγράμματα επιθεωρήσεων, ακόμη και επιτόπιων, στις εγκαταστάσεις του προμηθευτή και δοκιμών καθώς επίσης τα σχετικά έντυπα να συμπληρώνονται και να τηρούνται σε αρχεία. Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, πολλά εργοστάσια στην Κίνα δεν είναι αρκετά αξιόπιστα, ώστε να παραδίδουν προϊόντα χωρίς να προηγείται έλεγχος από τον αγοραστή ή έναν τρίτο επιθεωρητή, αφού ο τελευταίος έχει προηγουμένως αξιολογηθεί με βάση την υπόληψη, τις συστάσεις, την ποιότητα του προσωπικού του, τους πόρους που διαθέτει και τις διαδικασίες και πρακτικές που εφαρμόζει.

 

Τέλος, πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια από τα στελέχη εφοδιασμού να κατανοήσουν τη νοοτροπία του κινεζικού λαού. Οι συναλλαγές είναι αργές και περιπλέκονται από τις μεγάλες αποστάσεις. Οι Κινέζοι δύσκολα λένε «όχι», διότι προσπαθούν πάντοτε να είναι ευχάριστοι. Για αυτό το λόγο, τα στελέχη εφοδιασμού πρέπει να είναι επιφυλακτικά όταν δεν λαμβάνουν ικανοποιητικές απαντήσεις στα ερωτήματά τους. Επίσης, οι μεταφράσεις και οι ερμηνείες των συνομιλιών συχνά δημιουργούν παρανοήσεις. Οι Κινέζοι, από την άλλη, είναι επιφυλακτικοί να συνάψουν επιχειρησιακές σχέσεις εάν δεν προσβλέπουν σε συχνές και επαναλαμβανόμενες παραγγελίες, ενώ συνήθως δεν ανταποκρίνονται σε αιφνίδιες αυξήσεις παραγωγής λόγω μεγάλου φόρτου εργασιών.

 

Οι γνωριμίες, οι συστάσεις και η δικτύωση είναι εξίσου καθοριστικής σημασίας. «Guanxi» είναι ο κινεζικός όρος που χρησιμοποιείται για τις σχέσεις και τη δικτύωση. Σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον που δεν είναι αρκετά ώριμο, πολλά εναπόκεινται στη διακριτική ευχέρεια προσώπων σε θέσεις εξουσίας. Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι τα παραγγελθέντα προϊόντα βρίσκονται ακινητοποιημένα στο τελωνείο ή σε μια ζώνη ελευθέρου εμπορίου και οι αρχές ζητούν πλήθος πιστοποιητικών και εγγράφων. Εάν ο συναλλασσόμενος διαθέτει τις κατάλληλες γνωριμίες, τα προϊόντα θα διακινηθούν αμέσως. Ενδείκνυται, λοιπόν, η πρόσληψη έμπειρων αγοραστών, οι οποίοι διαπνέονται από επιχειρηματική αντίληψη και είναι πράγματι δικτυωμένοι με την αγορά. Οι προσωπικές εμπειρίες και οι επαφές είναι η πλέον αποτελεσματική μέθοδος για τον εντοπισμό προμηθευτών. Οι υπάρχοντες προμηθευτές, οι πελάτες ακόμη και οι ανταγωνιστές καθώς και επιχειρήσεις δραστηριοποιούμενες σε συναφή πεδία αποδεικνύονται πολύτιμες πηγές άντλησης τέτοιων πληροφοριών. Οι περισσότεροι αγοραστές προτιμούν να προσεγγίζουν τους προμηθευτές μέσω συστάσεων και γνωριμιών. Ωστόσο, η μεθοδολογία αυτή έχει το βασικό μειονέκτημα ότι οδηγεί σε αποκλεισμό του αγοραστή από μεγάλο μέρος της αγοράς προμηθευτών. Εναλλακτικά, μπορεί να χρησιμοποιηθούν τοπικές επιχειρήσεις παροχής συναφών υπηρεσιών, οι οποίες όμως θα πρέπει να διαθέτουν αποδεδειγμένα το κατάλληλο δίκτυο γνωριμιών (guanxi) που θα τους επιτρέψει την ταχεία επίλυση κάθε δυνητικού προβλήματος.

 

 Sxhma 7.5 Analysh SWOT phgwn efodiasmoy Kinas

 

Σχήμα 7.5: Ανάλυση SWOT πηγών εφοδιασμού Κίνας

 

Πηγή: Διοίκηση Εφοδιασμού, Λάμπρος Λάιος, Πειραιάς 2010

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: