Demand Planning: Σφάλμα, Διακύμανση και Προφίλ Ζήτησης

Οι στατιστικές μέθοδοι πρόβλεψης αποτελούν τη βάση για τον προγραμματισμό της ζήτησης.

Απώτερος στόχος των μεθόδων πρόβλεψης είναι η εκτίμηση των τάσεων και η σκιαγράφηση της διακύμανσης της ζήτησης στο μέλλον.

 

Η αξιοπιστία της πρόβλεψης εξαρτάται αφενός από τον όγκο και την ποιότητα των διαθέσιμων ιστορικών δεδομένων και αφετέρου από το χρονικό ορίζοντα της προβολής. Όσο μεγαλώνει ο χρονικός ορίζοντας τόσο αυξάνεται και το σφάλμα της πρόβλεψης (βλέπε σχήμα 17.5). Ως εκ τούτου, δεδομένης της πολυπλοκότητας και των σφαλμάτων που εισέρχονται, η ενδεχόμενη εξάρτηση από τις προβλέψεις της ζήτησης θα πρέπει να ελαχιστοποιείται.

 

Σφάλματα των προβλέψεων

 

Οι προβλέψεις πολλές φορές εμπεριέχουν σφάλματα. Τα σφάλματα των προβλέψεων διακρίνονται σε στατιστικά και τυχαία. Τα τυχαία σφάλματα οφείλονται σε μη προβλέψιμους παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση. Αντίθετα, τα στατιστικά σφάλματα αφορούν στο μοντέλο πρόβλεψης και οφείλονται στην κακή εκτίμηση ή παράλειψη παραγόντων που επηρεάζουν τη ζήτηση (π.χ. εποχικότητα).

 

Sxhma 17.5 Sfalma provlepshs

 

Σχήμα 17.5: Σφάλμα πρόβλεψης

 

Το σφάλμα των προβλέψεων μπορεί να μετρηθεί συγκρίνοντας τις προβλέψεις με τις πραγματικές τιμές της ζήτησης. Έστω  η πρόβλεψη της ζήτησης για την περίοδο t και  η πραγματική ζήτηση της περιόδου t. Το σφάλμα της πρόβλεψης  ορίζεται ως ακολούθως:

 

 4 

 

Για τη μέτρηση της συνολικής επίδοσης του μοντέλου της πρόβλεψης, σε ένα χρονικό ορίζοντα T πολλαπλών περιόδων, υπολογίζεται το άθροισμα των σφαλμάτων πρόβλεψης κάθε περιόδου. Αρνητικές τιμές υποδηλώνουν υπερεκτίμηση της ζήτησης, ενώ θετικές τιμές δείχνουν υποεκτίμηση της ζήτησης. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι μεγάλες θετικές τιμές του σφάλματος πρόβλεψης αντισταθμίζονται από μεγάλες αρνητικές. Για το λόγο αυτό  χρησιμοποιούνται κυρίως μέσες τιμές και μετρήσεις με απόλυτες τιμές σφάλματος.

 

Μέση Απόλυτη Απόκλιση (Mean Absolute Deviation - MAD)

 

5

 

Μετρά το μέσο προβλεπόμενο σφάλμα.

 

Μέση Τετραγωνική Απόκλιση (Mean Square Error - MSE)

 

6

 

Μετρά τη διασπορά της κατανομής των σφαλμάτων πρόβλεψης. Μειονέκτημα της μέσης τετραγωνικής απόκλισης είναι ότι μεγεθύνει μεγάλες αποκλίσεις λόγω του τετραγώνου. Για αυτό το λόγο χρησιμοποιείται όταν επιθυμούμε πολλές μικρές αποκλίσεις έναντι μιας πολύ μεγάλης.

 

Μέση Εκατοστιαία Απόλυτη Απόκλιση (Mean Absolute Percentage Error - MAPE)

 

7

 

Η μέση εκατοστιαία απόλυτη απόκλιση παρέχει ένα αντικειμενικό μέτρο του σφάλματος πρόβλεψης σαν ποσοστό της ζήτησης (π.χ. το σφάλμα πρόβλεψης είναι κατά μέσο όρο 10% της πραγματικής ζήτησης), χωρίς να εξαρτάται από την τάξη μεγέθους της ζήτησης, όπως συμβαίνει παραπάνω.

 

157a

 

Διακύμανση και προφίλ της ζήτησης

 

Η επιλογή της τεχνικής πρόβλεψης βασίζεται κυρίως στη μορφή της ζήτησης (demand pattern). Γενικά διακρίνονται τρεις κατηγορίες, ανάλογα με το γράφημα της ζήτησης στο καρτεσιανό επίπεδο.

 

Συστηματική ζήτηση: Όταν η διακύμανση της ζήτησης εμφανίζει μια συγκεκριμένη τάση, ήτοι αυξητική, μειωτική ή σταθερή (βλέπε σχήμα 17.6).

 

Sxhma 17.6 Profil systhmatikhs zhthshs

 

Σχήμα 17.6: Προφίλ συστηματικής ζήτησης

 

Τυχαία ζήτηση: Όταν η διακύμανση της ζήτησης είναι τυχαία και δεν ακολουθεί κάποιο συγκεκριμένο κανόνα. Σε αυτήν την περίπτωση το προφίλ της ζήτησης είναι κάθε φορά διαφορετικό και δεν μπορεί να περιγραφεί συνολικά από μια συγκεκριμένη μαθηματική σχέση. Οι τυχαίες αυτές διακυμάνσεις οφείλονται σε μη προβλέψιμα, μη επαναλαμβανόμενα, γεγονότα (βλέπε σχήμα 17.7).

 

Sxhma 17.7 Profil tyxaias zhthshs

 

Σχήμα 17.7: Προφίλ τυχαίας ζήτησης

 

Εποχιακή ζήτηση: Όταν η διακύμανση της ζήτησης εμφανίζει επαναλαμβανόμενες αυξομειώσεις σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους ή εποχές, τότε χαρακτηρίζεται ως εποχιακή ζήτηση (βλέπε σχήμα 17.8). Για παράδειγμα, η ζήτηση χριστουγεννιάτικων ειδών είναι πάντα αυξημένη το μήνα Δεκέμβριο σε σύγκριση με όλους τους υπόλοιπους μήνες του χρόνου.

 

Sxhma 17.8 Profil epoxiakhs zhthshs

 

Σχήμα 17.8: Προφίλ εποχιακής ζήτησης

 

Πηγή: Διοίκηση Εφοδιασμού, Λάμπρος Λάιος, Πειραιάς 2010 

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: