Total Cost: Μεταφορά, Απόθεμα, Παραγγελίες

Η λειτουργία της μεταφοράς στοχεύει στη διαθεσιμότητα των προϊόντων στο σωστό χρόνο και στο σωστό τόπο (time and place utility).

Αυτό ισχύει τόσο για μεταφορές προς μια επιχείρηση ή εντός αυτής όσο και από την επιχείρηση προς τους πελάτες της.

 

Το Κόστος Μεταφοράς αποτελεί την πλέον δαπανηρή συνιστώσα της λειτουργίας της διανομής, αφού καλύπτει πάνω από το 40% του συνολικού κόστους των δικτύων εφοδιασμού. Η τάση για συγκέντρωση των σημείων παραγωγής, σε συνδυασμό με την υπερβολική τμηματοποίηση (παραγγελίες χαμηλού όγκου και μεγάλης συχνότητας) και τη διασπορά των αγορών, η διεθνοποίηση και η επέκταση του διεθνούς εμπορίου, οι συγχωνεύσεις και οι εξαγορές στον κλάδο των μεταφορών και οι αυξήσεις των τιμών των καυσίμων αυξάνουν συνεχώς τις απορρέουσες δαπάνες.

 

shutterstock 28468339Λόγω της απελευθέρωσης (deregulation) του κλάδου των μεταφορών και της ποικιλίας των προσφερόμενων υπηρεσιών, η αποθήκευση αντικαθίσταται από τη μεταφορά (λιγότερα σημεία αποθήκευσης σε μεγαλύτερη απόσταση από τα σημεία ανάλωσης). Για μια δεδομένη πολιτική εξυπηρέτησης, η επιλογή της λύσης μεταφοράς επηρεάζει δραματικά τα κόστη διατήρησης και αποθήκευσης. Συνεπώς, η τελική απόφαση πρέπει να συνεκτιμά όλους τους συντελεστές του κόστους διανομής.

Κατά τη μεταφορά, επιδιώκεται να μειώνεται το κόστος υπηρεσίας σε συνδυασμό με ικανοποιητικά επίπεδα εξυπηρέτησης. Μεταξύ των πιθανών επιλογών μπορεί να περιλαμβάνονται η χρήση μισθωμένων έναντι ιδιόκτητων μεταφορικών μέσων, η χρήση ενδιάμεσων (διαμεταφορείς ή ναυλομεσίτες) αντί της άμεσης επαφής με τους μεταφορείς, ο έλεγχος της επιλογής του μεταφορέα από τον αποστολέα αντί του αποδέκτη, η επιλογή του τύπου μεταφοράς (π.χ. αεροπορική, οδική, σιδηροδρομική, υδάτινη ή/και συνδυασμένη), ο αριθμός και ο τύπος των χρησιμοποιούμενων μεταφορέων και η ευθυγράμμιση-ολοκλήρωση των αποφάσεων μεταφοράς με τις υπόλοιπες αποφάσεις της διοίκησης των δικτύων εφοδιασμού.

 

Η μεταφορά αποτελεί την λειτουργία που κατά κύριο λόγο ανατίθεται σε τρίτους, προκειμένου να μειωθούν οι δαπάνες χωρίς να επηρεαστούν τα επίπεδα εξυπηρέτησης των πελατών. Οι βασικές συνιστώσες του κόστους μεταφοράς περιλαμβάνουν το κόστος ιδιοκτησίας των παγίων, τη συντήρηση του εξοπλισμού, τους μισθούς του προσωπικού, τα καύσιμα, τα ασφάλιστρα, τα διόδια κ.α. Δυστυχώς, ελάχιστες επιχειρήσεις έχουν ακόμη και στοιχειώδη επίγνωση για τις οικονομικές επιπτώσεις από τη χρησιμοποίηση ιδιόκτητων μεταφορικών μέσων. Σε αυτό συντείνει και το ότι τα πληροφορικά τους συστήματα δεν διαθέτουν τα σχετικά στοιχεία. Οι κυριότερες επιμέρους συνιστώσες σχετικά με το κόστος μεταφοράς περιγράφονται στον πίνακα 19.3.

 

Πίνακας 19.3: Συνιστώσες του κόστους μεταφοράς

Pinakas 19.3 Synistwses tou kostous metaforas

 

Με τη βοήθεια των στοιχείων του πίνακα 19.3 είναι δυνατόν να υπολογιστεί η συνεισφορά του κόστους μεταφοράς στην κερδοφορία διαφορετικών ομάδων προϊόντων. Η βελτίωση της λειτουργίας των μεταφορών διευκολύνεται μέσω πινάκων δραστηριοτήτων μεταφοράς προέλευσης-προορισμού. Χρήσιμες παράμετροι για τις αναλύσεις παρατίθενται στο σχήμα 19.4.

Σε ένα τυπικό σύστημα διανομής, το κόστος μεταφοράς αποτελείται από τα εξής επί μέρους στοιχεία:

 

  1. Το κόστος της κύριας μεταφοράς από την κεντρική αποθήκη ή το εργοστάσιο στις αποθήκες διανομής, το οποίο αυξάνεται με την αύξηση του αριθμού των αποθηκών διανομής σε μια περιοχή.
  2. Το κόστος μεταφοράς από την αποθήκη διανομής έως τη ζώνη παράδοσης των προϊόντων στους πελάτες. Αντίθετα με το προηγούμενο στοιχείο, το κόστος αυτό μειώνεται καθώς αυξάνει ο αριθμός των αποθηκών διανομής σε μια περιοχή.
  3. Το κόστος μεταφοράς προϊόντων εντός μιας ζώνης παράδοσης. Στο κόστος αυτό δεν επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές η αύξηση του αριθμού των αποθηκών διανομής.

 

Θεωρώντας ότι στις περισσότερες περιπτώσεις το 2ο στοιχείο έχει τη μεγαλύτερη συνεισφορά στο κόστος μεταφοράς, μπορεί να λεχθεί ότι το συνολικό κόστος μεταφοράς μειώνεται με την αύξηση των σημείων αποθήκευσης.

 

Κόστος αποθέματος

 

Ως απόθεμα θεωρείται κάθε υλικό, εξάρτημα ή τελικό προϊόν που διατηρείται για μελλοντική χρήση. Τα αποθέματα διατηρούνται σε ένα σύστημα εφοδιασμού προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ατέλειες και οι αδυναμίες στις διαδικασίες του συστήματος. Ωστόσο, οι αποφάσεις που σχετίζονται με την διαχείριση των αποθεμάτων πρέπει εστιάζονται στην εξισορρόπηση μεταξύ της επένδυσης κεφαλαίων και της ανταπόκρισης στις ανάγκες των πελατών. Η χρήση συστημάτων διοίκησης αποθεμάτων μειώνει το απόθεμα σε κάποιο βαθμό. Παρόλα αυτά δραστικές μειώσεις προκύπτουν μόνο όταν θεραπευθούν οι γενεσιουργές αιτίες που δημιουργούν ανάγκη τήρησης αποθεμάτων.

 

Το απόθεμα έχει κόστος, διότι εκτός από τη χρηματοδότηση της λειτουργίας ενός δικτύου εφοδιασμού υπάρχει και κόστος ευκαιρίας εφόσον κεφάλαια έχουν δεσμευθεί για τη λειτουργία μιας αλυσίδας εφοδιασμού και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε άλλη δραστηριότητα ή να επενδυθούν αλλού. Το απόθεμα αποτελεί κεφάλαιο σε μια επιχείρηση και αποτιμάται στο ενεργητικό της, ωστόσο στην πραγματικότητα αποτελεί υποχρέωση διότι η παρουσία του και μόνο δημιουργεί δαπάνες. Οι βασικές συνιστώσες του κόστους αποθέματος είναι το κόστος διατήρησης, το κόστος παραγγελιών, το κόστος μεταφερόμενου αποθέματος, το κόστος εξάντλησης, το κόστος αποθήκευσης και το κόστος διαχείρισης παραγγελιών.

 

Κόστος διατήρησης 

 

Το συνολικό κόστος διατήρησης μπορεί να ανέλθει ετησίως από 50 έως 75% επί της αξίας του αποθέματος (συνυπολογίζοντας και το κόστος αποθήκευσης). Η διατήρηση αποθέματος εντός μιας χρονικής περιόδου συνεπάγεται από την πλευρά της επιχείρησης τις ακόλουθες κατηγορίες δαπανών:

 

  • Κόστος Χρηματοοικονομικής Εξυπηρέτησης – Αφορά στο κόστος δέσμευσης κεφαλαίων και υπολογίζεται είτε με βάση το τρέχον τραπεζικό επιτόκιο βραχυπρόθεσμου δανεισμού είτε με βάση το κόστος ευκαιρίας που συνδέεται με το δείκτη απόδοσης των επενδυμένων από την επιχείρηση κεφαλαίων. Το κόστος χρηματοοικονομικής εξυπηρέτησης που προκύπτει δεν είναι το ίδιο και στις δύο περιπτώσεις. Για παράδειγμα, το επιτόκιο δανεισμού μπορεί να είναι 10%, ενώ η απόδοση των κεφαλαίων στην επιχείρηση να ανέρχεται στο 20%. Προφανώς, στη δεύτερη περίπτωση προκύπτει ότι η διατήρηση αποθέματος είναι πιο δαπανηρή και συνεπώς πρέπει οι ποσότητες παραγγελιών να μειωθούν για να προκύψουν μικρότερες ποσότητες διατηρούμενων αποθεμάτων.
  • Κόστος Ιδιοκτησίας - Βασικές συνιστώσες είναι οι φόροι και τα ασφάλιστρα. Οι φόροι εξαρτώνται από την αξία του αποθέματος σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Τα ασφάλιστρα, από άλλη πλευρά, καλύπτουν περιπτώσεις όπως κλοπές, πυρκαγιές, φυσικές καταστροφές κ.α. Οι φόροι μπορεί να ανέλθουν από 2 έως 5% και τα ασφάλιστρα από 2 έως 3% της αξίας του αποθέματος.
  • Κόστος Κινδύνων – Ο κίνδυνος σχετίζεται τόσο με απρόβλεπτα γεγονότα, όπως απώλειες ή καταστροφές, όσο και με την τυχόν απαξίωση ή συρρίκνωση των προϊόντων που παραμένουν επί μακρό σε απόθεμα. Για παράδειγμα, σε πολλά προϊόντα η τεχνολογία κατασκευής τους απαξιώνεται και αντικαθίσταται από πιο σύγχρονη. Η απαξίωση, συνήθως, σχετίζεται με την κυκλοφοριακή ταχύτητα των αποθεμάτων. Για παράδειγμα, έστω ένα προϊόν με ετήσια κυκλοφοριακή ταχύτητα 2,5 και ρυθμό απαξίωσης 4%. Εάν η κυκλοφοριακή ταχύτητα αυξηθεί στις 6 φορές ανά έτος, τότε η ο ρυθμός απαξίωσης διαμορφώνεται στο 2%. Από την άλλη πλευρά, η συρρίκνωση είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε αγροτικά κυρίως προϊόντα, στα οποία ο όγκος και το βάρος τους μειώνονται λόγω αφυδάτωσης με το πέρασμα του χρόνου. Η συνιστώσα του κόστους απαξίωσης κυμαίνεται συνήθως από 7 έως 20% επί της αξίας του αποθέματος.

 

shutterstock 75243961

 

Το κόστος διατήρησης του αποθέματος ποικίλει ανάλογα με το είδος της επιχείρησης και τη χώρα. Για παράδειγμα, στους κλάδους πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών με ρυθμούς απόδοσης επενδυμένων κεφαλαίων 20%, το κόστος διατήρησης είναι περίπου 40%, σε χώρες με επιτόκια δανεισμού 60% το κόστος διατήρησης μπορεί να ανέλθει στο 75%, ενώ σε ώριμες βιομηχανίες είναι κοντά στο 30%. Κάθε επιχείρηση πρέπει να προσδιορίζει το δικό της κόστος διατήρησης ανάλογα με την κλάση των προϊόντων που κρατά σε απόθεμα. Για προϊόντα χαμηλής αξίας και χαμηλής ετήσιας δαπάνης (π.χ. αναλώσιμα, υλικά συσκευασίας), σαν βάση χρηματοοικονομικής εξυπηρέτησης χρησιμοποιούνται τα επιτόκια βραχυπρόθεσμου δανεισμού. Για ακριβά προϊόντα με μεγάλους ρυθμούς απαξίωσης (π.χ. έτοιμα προϊόντα), σαν βάση χρησιμοποιείται συνήθως ο δείκτης απόδοσης κεφαλαίων διότι η διατήρηση τέτοιου τύπου αποθεμάτων μπορεί να αποτελεί συνειδητή επιλογή για τη βελτίωση της ανταγωνιστικής θέσης μιας επιχείρησης.

 

Κόστος παραγγελιών

 

Το κόστος παραγγελιών περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες που γίνονται κάθε φορά που ανατίθεται μια παραγγελία σε ένα προμηθευτή ή δίδεται εντολή παραγωγής μιας νέας παρτίδας προϊόντος σε μια γραμμή παραγωγής. Ειδικότερα, οι κυριότερες συνιστώσες του κόστους παραγγελιών είναι οι εξής:

 

  • Έντυπα παραγγελιών
  • Κόστη ταχυδρόμησης και τηλεπικοινωνιών
  • Κόστος χρόνου υπολογιστών
  • Κόστος έρευνας αγοράς, εισαγωγής στοιχείων και επιθεώρησης
  • Κόστος παρακολούθησης της πορείας της παραγγελίας
  • Κόστος διοίκησης
  • Κόστος χώρου και αναλώσιμων

 

Στην περίπτωση εντολών παραγωγής, περιλαμβάνονται άμεσα κόστη εργασίας στην παραγωγή, κόστος υλικών που δαπανώνται σε δοκιμαστική παραγωγή, απώλεια παραγωγικότητας και κόστη εργαλείων (tooling costs). Γενικά, αν και υπάρχει διχογνωμια ως προς τη σκοπιμότητα ενσωμάτωσης του χρόνου των στελεχών εφοδιασμού στο κόστος παραγγελιών, είναι σαφές ότι λόγοι σωστής διαχείρισης την επιβάλλουν. Για κάθε κατηγορία υλικού, το υπολογιζόμενο κόστος παραγγελίας διαφέρει. Για παράδειγμα, οι παραγγελίες εσωτερικού έχουν σαφώς μικρότερο κόστος από τις παραγγελίες εξωτερικού. Επίσης, οι παραγγελίες νέων υλικών περιλαμβάνουν αυξημένη δαπάνη για την κατάρτιση προδιαγραφών και για έρευνες αγοράς, σε σχέση με υλικά που αγοράζονται κατ’ επανάληψη.

 

Στην ελληνική αγορά, το μέσο κόστος μιας παραγγελίας υπολογίζεται περίπου στα 200€ (περιλαμβάνονται και οι δραστηριότητες του λογιστηρίου). Το κόστος αυτό μπορεί να μειωθεί αρκετά με ανασχεδιασμό των διαδικασιών αγορών και εισαγωγή πληροφοριακών συστημάτων διαχείρισης επιχειρησιακών πόρων.

 

Πηγή: Διοίκηση Εφοδιασμού, Λάμπρος Λάιος, Πειραιάς 2010

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: