Demand Planning: Εποχιακή Μέθοδος, Τοp Down & Build up

Η ΠροσαρμοσμένηΕκθετική Μέθοδος εφαρμόζεται όταν παρατηρείται συστηματική διακύμανση της ζήτησης.

Η κεντρική ιδέα είναι η ενσωμάτωση εκτιμήσεων των μεταβολών της ζήτησης (trend) που παρατηρούνται από περίοδο σε περίοδο. Πιο συγκεκριμένα, δυο εκτιμήσεις είναι απαραίτητες για την πρόβλεψη της ζήτησης F, η εκθετική μέση ζήτηση  At και η εκθετική μέση μεταβολή Tt . Έτσι, για κάθε περίοδο γίνονται οι ακόλουθοι υπολογισμοί:

 

A = αDt + (1)(Αt-1 + Tt-1)

 

Tt = b(At - At-1) + (1 - b)Tt-1

 

Ft = At + Tt

 

Όπου a και b συντελεστές (εκθετικές παράμετροι) που παίρνουν τιμές από 0 έως 1.

 

Στον πίνακα 17.5 παρουσιάζεται ένα αριθμητικό παράδειγμα προβλέψεων ζήτησης σύμφωνα με την προσαρμοσμένη εκθετική μέθοδο, υποθέτοντας a=0,419 και b=0,578. Όπως περιγράφηκε και στα προηγούμενα παραδείγματα, οι αρχικοί μέσοι όροι της ζήτησης και της μεταβολής λαμβάνονται από παλαιότερα στοιχεία. Ομοίως, όσον αφορά στις τιμές των συντελεστών a και b, αυτές πρέπει να καθορίζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να ελαχιστοποιείται το σφάλμα. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ο συντελεστής b έχει τα ίδια λειτουργικά χαρακτηριστικά με το συντελεστή a. Υψηλές τιμές αυξάνουν το βαθμό ανταπόκρισης της μεθόδου στις μεταβολές της ζήτησης και το αντίστροφο.

 

 

Παράδειγμα 17.5: Προβλέψεις με την προσαρμοσμένη εκθετική μέθοδο

 

 Πίνακας 17.5: Προσαρμοσμένη Εκθετική Μέθοδος 

Pinakas 17.5 Prosarmosmenh Ekthetikh Methodo

 

 

Sxhma 17.14 Provlepsh Zhthshs  Prosarmosmenh Ekthetikh Methodos

 

Σχήμα 17.14: Πρόβλεψη Ζήτησης – Προσαρμοσμένη Εκθετική Μέθοδος

  

Επίδοση Προσαρμοσμένης Εκθετικής Μεθόδου:

MAD=1,299

MSE=3,017

MAPE=8,177%

 

Πολλές φορές η ζήτηση παρουσιάζει συγκεκριμένες διακυμάνσεις και μεταβολές, οι οποίες δεν είναι τυχαίες αλλά εξαρτώνται έντονα από την εποχή. Για παράδειγμα, η ζήτηση πετρελαίου θέρμανσης είναι μεγαλύτερη κατά τους χειμερινούς μήνες, σε αντίθεση με τους καλοκαιρινούς. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το μοντέλο πρόβλεψης θα πρέπει να ενσωματώνει μηχανισμούς για την προσαρμογή της εποχικότητας.

 

Η Εποχιακή Μέθοδος περιλαμβάνει τα ακόλουθα βήματα.

 

Βήμα 1ο: Υπολογισμός Δεικτών και Λόγων Εποχικότητας

Αρχικά υπολογίζεται για κάθε περίοδο t ο κεντρικός κινητός μέσος όρος Μt για k εποχές, σύμφωνα με την ακόλουθη σχέση (υποθέτοντας k=4):

 

a

 

Εν συνεχεία, υπολογίζεται για κάθε περίοδο t ο λόγος εποχικότητας SRt (seasonalratio), δηλαδή το πηλίκο της πραγματικής ζήτησης προς τον κινητό μέσο όρο (μέση ζήτηση ανά περίοδο):

 

b

 

Τέλος, υπολογίζονται οι δείκτες εποχικότητας SIk (seasonalindex) για κάθε εποχή k ως ο απλός μέσος όρος των λόγων εποχικότητας κάθε περιόδου που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη εποχή.

 

Βήμα 2ο: Υπολογισμός Προσαρμοσμένης Ζήτησης

Στόχος σε αυτό το βήμα είναι η εξομάλυνση και η προσαρμογή της πραγματικής ζήτησης με βάση την εποχικότητα. Πιο συγκεκριμένα, η πραγματική ζήτηση για κάθε περίοδο διαιρείται με το δείκτη εποχικότητας που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη περίοδο. Με αυτόν τον τρόπο προκύπτει μια εκτίμηση της ζήτησης USDt (unseasonalizeddemand) υποθέτοντας ότι δεν υφίστανται μεταβολές λόγω εποχικότητας.

 

c

 

Βήμα 3ο: Ανάλυση Παλινδρόμησης

Με δεδομένη την προσαρμοσμένη ζήτηση για κάθε περίοδο, γίνεται μια ανάλυση παλινδρόμησης, έτσι ώστε να βρεθεί η γραμμή τάσης που αποτυπώνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη διακύμανση της προσαρμοσμένης ζήτησης προς το χρόνο.

 

Βήμα 4ο: Πρόβλεψη Ζήτησης

Με βάση τη γραμμή τάσης γίνεται η πρόβλεψη για μελλοντικές περιόδους. Ωστόσο, αυτή η πρόβλεψη αφορά στην προσαρμοσμένη ζήτηση. Για αυτό το λόγο πολλαπλασιάζεται η προσαρμοσμένη ζήτηση με το δείκτη εποχικότητας για να προκύψει η πρόβλεψη της ζήτησης λαμβάνοντας υπόψη τον παράγοντα της εποχικότητας.

 

Ο πίνακας 17.6 παρουσιάζει ένα αριθμητικό παράδειγμα προβλέψεων ζήτησης σύμφωνα με την εποχιακή μέθοδο (βλέπε επίσης σχήματα 17.15 και 17.16).

 

 

Παράδειγμα 17.6: Προβλέψεις με την εποχιακή μέθοδο

 

Πίνακας 17.6: Προβλέψεις με την Εποχιακή Μέθοδο 

Pinakas 17.6 Provlepseis me thn Epoxiakh Methodo

 

 

Sxhma 17.15 Analysh palindromhshs prosarmosmenhs zhthshs

 

Σχήμα 17.15: Ανάλυση παλινδρόμησης προσαρμοσμένης ζήτησης

 

 

Sxhma 17.16 Provlepsh Zhthshs  Epoxiakh Methodos

 

Σχήμα 17.16: Πρόβλεψη Ζήτησης – Εποχιακή Μέθοδος


 

 

Προβλέψεις «topdown» και «buildup»

 

Εναλλακτικές μέθοδοι πρόβλεψης που βασίζονται κυρίως στην κρίση των στελεχών και χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση προβλέψεων μεγάλης διάρκειας (μεγαλύτερης του ενός έτους) είναι η «top-down» και η «build-up».

 

Ειδικότερα, η μέθοδος πρόβλεψης «top-down» περιλαμβάνει συνήθως τα ακόλουθα βήματα:

 

-     Αναπτύσσεται μια πρόβλεψη των γενικών οικονομικών συνθηκών

-     Καθορίζεται η δυνατότητα πώλησης του προϊόντος στην αγορά

-     Εκτιμάται το μερίδιο της επιχείρησης στην αγορά

-     Αναγνωρίζονται πιθανές αλλαγές στη ζήτηση λόγω ανταγωνισμού, προγραμμάτων προώθησης προϊόντων κ.α.

-     Καταρτίζεται η πρόβλεψη πωλήσεων των προϊόντων

 

Με τη μέθοδο «build-up» η εκτίμηση της μελλοντικής ζήτησης βασίζεται σε στοιχεία που συγκεντρώνονται από τα στελέχη και τους πελάτες μιας επιχείρησης. Ειδικότερα:

 

-         Απόψεις Στελεχών

Είναι η παλαιότερη και η απλούστερη τεχνική για την κατάρτιση προβλέψεων πωλήσεων. Οι απόψεις των διευθυντικών στελεχών διατυπώνονται και εξετάζονται σε μια προσπάθεια να προετοιμαστεί η καλύτερη δυνατή πρόβλεψη. Είναι απλή και γρήγορη τεχνική που βασίζεται σε εμπειρικές κρίσεις και όχι σε ακριβείς αναλύσεις.

-         Προτάσεις των στελεχών πωλήσεων

Οι πωλητές εκφέρουν απόψεις για την προβλεπόμενη ζήτηση στις περιοχές αρμοδιότητάς τους, οι οποίες ελέγχονται στη συνέχεια από τους διευθυντές πωλήσεων. Όπως και στην προηγούμενη περίπτωση, η τεχνική είναι απλή και έχει το πλεονέκτημα ότι βασίζεται στην εξειδικευμένη γνώση ατόμων που έχουν επαφή με την αγορά. Από την άλλη πλευρά, οι πωλητές τείνουν πολλές φορές να είναι υπεραισιόδοξοι στις προβλέψεις τους, ενώ άλλοι θέλοντας να αποφύγουν τον κίνδυνο λάθους δίνουν πολύ συντηρητικές προβλέψεις.

-         Εκτιμήσεις Πελατών

Οι επιχειρήσεις με σχετικά μικρό αριθμό πελατών μπορούν να ζητήσουν από τους πελάτες τους εκτιμήσεις σχετικά με τις ποσότητες παραγγελιών της επόμενης περιόδου. Η τεχνική έχει ιδιαίτερα χαμηλό κόστος και υψηλό βαθμό αξιοπιστίας.

 

Πηγή: Διοίκηση Εφοδιασμού, Λάμπρος Λάιος, Πειραιάς 2010

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: